Đạo đức xuất bản
Quyền tác giả chỉ nên được dành cho những người có đóng góp đáng kể cho nghiên cứu, bao gồm việc hình thành ý tưởng, thiết kế, thực hiện hoặc diễn giải kết quả nghiên cứu. Tất cả những cá nhân này đều xứng đáng được công nhận là đồng tác giả. Những người khác có đóng góp quan trọng, chẳng hạn như chỉnh sửa ngôn ngữ, nên được ghi nhận riêng trong phần lời cảm ơn.
Tác giả liên hệ có trách nhiệm then chốt trong việc đảm bảo tính chính xác và sự phù hợp của việc ghi nhận đồng tác giả. Điều này bao gồm việc xác nhận rằng tất cả các cá nhân được liệt kê đều xứng đáng được đưa vào danh sách, không có ai xứng đáng bị bỏ sót, và tất cả những người được liệt kê đã xem xét và phê duyệt bản thảo cuối cùng, đồng ý cho việc nộp bài để xuất bản.
Cần cân nhắc cẩn trọng về thứ tự tác giả và việc đưa vào danh sách trước khi nộp bài. Danh sách tác giả chính thức phải được cung cấp cùng với bản thảo ban đầu. Mọi thay đổi liên quan đến việc bổ sung, loại bỏ hoặc sắp xếp lại tác giả chỉ được biên tập viên xem xét trong những trường hợp đặc biệt và theo toàn quyền quyết định của họ. Các yêu cầu này phải được tác giả liên hệ nêu rõ, và tất cả các đồng tác giả liên quan phải đồng ý với các thay đổi được đề xuất.
Cuối cùng, tất cả các tác giả cùng chia sẻ trách nhiệm đối với công trình nghiên cứu. Mỗi tác giả chịu trách nhiệm giải quyết và làm rõ mọi câu hỏi liên quan đến tính chính xác hoặc tính toàn vẹn của bất kỳ khía cạnh nào của nghiên cứu.
Để đảm bảo tính khách quan trong công tác biên tập, biên tập viên phải công bố tất cả các xung đột lợi ích có thể có trước khi bắt đầu đảm nhiệm. Sau khi được bổ nhiệm, biên tập viên phải tự rút khỏi mọi hoạt động ra quyết định liên quan đến các bài báo mà bản thân họ, thành viên gia đình hoặc đồng nghiệp thân cận là tác giả hoặc có lợi ích liên quan, dù là lợi ích tài chính hay phi tài chính. Những bản thảo như vậy sẽ được xử lý thông qua quy trình phản biện kín tiêu chuẩn của tạp chí, hoàn toàn độc lập với biên tập viên và các nhóm nghiên cứu có liên quan. Tính minh bạch yêu cầu phải có một tuyên bố rõ ràng về xung đột lợi ích này được trình bày nổi bật trong bất kỳ bài báo nào do biên tập viên hoặc các đơn vị liên quan của họ thực hiện.
Các phản biện viên có xung đột lợi ích tiềm ẩn do quan hệ nghề nghiệp, hợp tác hoặc quan hệ cá nhân với tác giả, công ty hoặc tổ chức liên quan đến bài báo đang được phản biện cần tham khảo ý kiến biên tập viên trước khi đồng ý tham gia. Điều này bao gồm cả các trường hợp phản biện viên có lợi ích cạnh tranh hoặc đang có khả năng hợp tác. Trong trường hợp phản biện viên đề xuất trích dẫn công trình của chính mình (hoặc của cộng sự), các đề xuất đó phải hoàn toàn dựa trên giá trị khoa học thực sự và không được thúc đẩy bởi lợi ích cá nhân, chẳng hạn như nhằm tăng số lượng trích dẫn hoặc nâng cao mức độ hiển thị của nghiên cứu. Tính minh bạch và tính khách quan là yêu cầu tối quan trọng trong suốt quá trình phản biện.
Hiệp hội Biên tập viên Y khoa Thế giới (WAME) định nghĩa xung đột lợi ích là "mâu thuẫn giữa lợi ích cá nhân (lợi ích cạnh tranh) và nghĩa vụ của một cá nhân trong việc duy trì tính toàn vẹn trong khoa học và xuất bản, trong đó một người quan sát có thể đặt câu hỏi liệu lợi ích cá nhân có ảnh hưởng đến hành vi hoặc phán đoán của họ hay không". Tác giả cần công bố trong bản thảo mọi mối liên hệ tài chính hoặc cá nhân có thể bị xem là gây thiên lệch không phù hợp đối với công trình nghiên cứu của họ.
Tính minh bạch trong nguồn tài trợ nghiên cứu là rất quan trọng. Cần công bố tất cả các nguồn hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu và quá trình chuẩn bị bản thảo, cùng với vai trò của nhà tài trợ (nếu có) trong thiết kế nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu, diễn giải kết quả, viết bài và quyết định công bố. Nếu nhà tài trợ không tham gia, cần nêu rõ điều này.
Các ví dụ về xung đột lợi ích tiềm ẩn cần công bố bao gồm: quan hệ lao động, vai trò tư vấn, sở hữu cổ phần, thù lao, làm chứng chuyên gia có trả phí, đơn đăng ký bằng sáng chế, và các khoản tài trợ hoặc nguồn tài chính khác. Việc công bố sớm các xung đột lợi ích tiềm ẩn là điều cần thiết để xây dựng lòng tin và bảo đảm tính liêm chính khoa học.
Trong trường hợp bài báo bị từ chối, nếu bạn cho rằng có những căn cứ thuyết phục để phản đối quyết định, chẳng hạn như xuất hiện bằng chứng mới hoặc có khả năng bài viết của bạn bị phản biện viên hiểu sai, bạn có quyền kháng nghị quyết định biên tập.
Để thực hiện, vui lòng làm theo các bước sau:
1. Gửi đơn kháng nghị bằng văn bản đến biên tập viên của tạp chí. Nêu rõ lý do kháng nghị và cung cấp các bằng chứng hỗ trợ, chẳng hạn như dữ liệu mới hoặc giải thích làm rõ nghiên cứu của bạn.
2. Ban biên tập sẽ xem xét cẩn thận đơn kháng nghị của bạn. Chúng tôi hiểu tầm quan trọng của một quy trình phản biện công bằng và sẽ dành sự quan tâm đầy đủ cho các vấn đề bạn nêu.
3. Bạn sẽ nhận được xác nhận đã tiếp nhận đơn trong vòng 10 ngày kể từ khi gửi kháng nghị. Chúng tôi dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng trong vòng 60 ngày, tuy nhiên các trường hợp phức tạp có thể cần thêm thời gian.
4. Quyết định cuối cùng sẽ được thông báo bằng văn bản. Quyết định này là cuối cùng, và bạn không được kháng nghị lại cùng một bài báo nhiều hơn một lần.
4. Cáo buộc vi phạm đạo đức nghiên cứu 
Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) định nghĩa hành vi sai phạm trong nghiên cứu là việc cố ý làm giả hoặc làm sai lệch dữ liệu, đạo văn đối với thông tin hoặc ý tưởng trong báo cáo nghiên cứu, hoặc bất kỳ hành vi cố ý nào khác vi phạm tính liêm chính khoa học. Tạp chí Khoa học HUIT coi các cáo buộc như vậy là nghiêm trọng và cam kết đưa ra phản hồi công bằng, khách quan và kịp thời.
Tất cả các cáo buộc về sai phạm nghiên cứu, dù trước khi công bố hay sau khi công bố, đều được xử lý một cách bảo mật và với mức độ nghiêm túc cao nhất. Nếu bạn muốn báo cáo nghi ngờ sai phạm, vui lòng thực hiện theo các bước sau:
1. Liên hệ với ban biên tập bằng văn bản, gửi một bản trình bày chi tiết nêu rõ cáo buộc và các bằng chứng hỗ trợ.
2. Giai đoạn xem xét sơ bộ: sẽ tiến hành đánh giá ban đầu để xác định liệu cáo buộc có cần được điều tra thêm hay không.
3. Giai đoạn điều tra (nếu có): nếu cần thiết, một cuộc điều tra toàn diện sẽ được tiến hành để xem xét bằng chứng và xây dựng hồ sơ sự việc nhằm xác định liệu có xảy ra sai phạm hay không.
4. Kết luận: dựa trên kết quả điều tra, quyết định liên quan đến cáo buộc sẽ được đưa ra và thông báo cho các bên liên quan.
Đạo văn dưới mọi hình thức được xem là một dạng vi phạm nghiêm trọng trong học thuật và bị nghiêm cấm tại Tạp chí Khoa học HUIT. Hành vi này bao gồm, nhưng không giới hạn ở việc chiếm đoạt toàn bộ công trình của tác giả khác, sao chép hoặc diễn giải lại một cách đáng kể nội dung mà không trích dẫn nguồn phù hợp, cũng như việc trình bày sai lệch các kết quả nghiên cứu do người khác thực hiện.
Nếu bài báo của bạn có sử dụng hình ảnh có thể nhận diện được (ví dụ: khuôn mặt cá nhân) hoặc thông tin cá nhân, thì việc cung cấp bằng chứng về sự đồng thuận (informed consent) là bắt buộc. Một mẫu đơn đồng ý xuất bản đã được hoàn thành sẽ được xem là bằng chứng cho yêu cầu này.
Trích dẫn và tham khảo tài liệu là yếu tố quan trọng khi viết bất kỳ nghiên cứu nào, tuy nhiên các nhà nghiên cứu cần lưu ý các hành vi sau:
Tự trích dẫn
Việc tự trích dẫn quá mức không được khuyến khích. Các tài liệu được trích dẫn phải có liên quan và đóng góp trực tiếp cho bài viết hiện tại, không nên đưa vào chỉ nhằm mục đích tăng số lượng trích dẫn của tác giả. Khi trình bày các phương pháp đã được thiết lập hoặc tổng quan tài liệu, cần hạn chế tự trích dẫn và ưu tiên các tài liệu thuộc phạm vi nghiên cứu rộng hơn của lĩnh vực.
Trích dẫn mang tính ép buộc
Phản biện viên có thể đề xuất các công trình nghiên cứu liên quan nhằm củng cố lập luận và nội dung bài viết. Việc bổ sung trích dẫn có thể hữu ích, tuy nhiên việc ép buộc trích dẫn là hành vi phi đạo đức. Điều này xảy ra khi các tài liệu được đưa vào chỉ theo yêu cầu của phản biện viên hoặc không có cơ sở học thuật rõ ràng.
Chúng tôi đề cao cả tính độc lập của tác giả và trách nhiệm của ban biên tập. Nếu bạn cảm thấy bị gây áp lực phải trích dẫn một tài liệu cụ thể do sự tác động không phù hợp, hoặc gặp phải biên tập viên có hành vi đạo đức không rõ ràng, vui lòng mạnh dạn phản ánh vấn đề này.
Lạm dụng trích dẫn có chủ đích
Thuật ngữ “Citation pushing” dùng để chỉ hành vi đưa vào các tài liệu tham khảo không liên quan hoặc không cần thiết trong bài báo nhằm mục đích làm tăng giả tạo số lượt trích dẫn của một cá nhân cụ thể. Hành vi này thường xuất hiện trong các nhóm cá nhân có mục tiêu nâng cao chỉ số trích dẫn cho nhau. Tại Tạp chí Khoa học HUIT, chúng tôi xem đây là hành vi phi đạo đức nghiêm trọng và chủ động giám sát trong tất cả các ấn phẩm. Chúng tôi tuân thủ các hướng dẫn của Ủy ban Đạo đức Xuất bản (COPE) và sẽ tiến hành điều tra nghiêm ngặt mọi trường hợp nghi ngờ thao túng trích dẫn. Biện pháp xử lý có thể bao gồm rút bài, thông báo đến cơ quan của tác giả và các hình thức kỷ luật khác nếu cần thiết. Chúng tôi cam kết duy trì tiêu chuẩn liêm chính và tính nghiêm túc học thuật cao nhất, đồng thời khuyến khích thực hành trích dẫn có đạo đức trong cộng đồng nghiên cứu.
8. Rút bài, thu hồi, gỡ bỏ và thay thế bài báo
Rút bài
Tác giả có quyền yêu cầu rút bản thảo khỏi quá trình xem xét của tạp chí trong giai đoạn xuất bản. Việc rút bài khác với thu hồi bài báo (retraction), vốn thường được thực hiện sau khi bài báo đã được công bố do các vi phạm về đạo đức nghiên cứu hoặc xuất bản.
Yêu cầu rút bài có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân, bao gồm việc phát hiện các sai sót nghiêm trọng trong nghiên cứu, thời gian phản biện kéo dài bất hợp lý hoặc các vấn đề liên quan đến đạo đức xuất bản từ phía tạp chí. Tác giả phải gửi yêu cầu bằng văn bản đến Ban Biên tập, trong đó nêu rõ lý do đề nghị rút bài.
Đối với các bản thảo chưa được xuất bản, tạp chí sẽ chấm dứt quá trình xử lý và hoàn trả quyền gửi bài cho tác giả. Trường hợp bài báo đã được đăng tải trực tuyến nhưng chưa được xuất bản chính thức, bài báo sẽ được gỡ bỏ và thay thế bằng thông báo rút bài.
Thu hồi bài báo
Thu hồi bài báo chủ yếu được áp dụng nhằm xử lý các vi phạm nghiêm trọng về đạo đức học thuật và xuất bản, chẳng hạn như gửi bản thảo đồng thời đến nhiều tạp chí, khai báo sai tư cách tác giả, đạo văn hoặc làm giả dữ liệu nghiên cứu. Trong một số trường hợp, việc thu hồi bài báo cũng có thể được thực hiện để khắc phục các sai sót nghiêm trọng phát sinh trong quá trình xuất bản.
Thu hồi bài báo là một thông lệ đã được áp dụng rộng rãi trong cộng đồng học thuật và được thực hiện theo các quy trình chuẩn hóa do các tổ chức xuất bản khoa học ban hành. Tạp chí Khoa học HUIT áp dụng các nguyên tắc sau đối với bài báo bị thu hồi:
- Một thông báo thu hồi rõ ràng với tiêu đề “Thu hồi: [tên bài báo]” sẽ được công bố trên cả phiên bản in và phiên bản trực tuyến của số tạp chí tiếp theo, có chữ ký của tác giả và/hoặc biên tập viên.
- Trên phiên bản trực tuyến, độc giả có thể truy cập bài báo đã thu hồi thông qua liên kết được cung cấp trong thông báo thu hồi.
- Khi truy cập bài báo trực tuyến, độc giả sẽ được hiển thị thông báo thu hồi trước khi xem nội dung bài báo.
- Bài báo gốc vẫn được lưu giữ và có thể truy cập, tuy nhiên sẽ được đánh dấu “Đã thu hồi” trên tất cả các trang của tệp PDF.
Gỡ bỏ bài báo
Tạp chí chỉ thực hiện gỡ bỏ bài báo khỏi cơ sở dữ liệu trực tuyến trong những trường hợp đặc biệt và có căn cứ pháp lý rõ ràng. Việc này chỉ được thực hiện trong các trường hợp sau: bài báo gây ảnh hưởng đến danh tiếng của một cá nhân hoặc vi phạm pháp luật; có quyết định của tòa án yêu cầu gỡ bỏ bài báo; hoặc việc làm theo các khuyến nghị, hướng dẫn trong bài báo có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho người khác. Nếu một bài báo bị gỡ bỏ, thông tin về tiêu đề và tác giả vẫn sẽ được hiển thị, nhưng nội dung bài báo sẽ không còn khả dụng để truy cập. Thay vào đó, một thông báo giải thích lý do gỡ bỏ bài báo sẽ được công bố.
Thay thế bài báo
Trong trường hợp nội dung của một bài báo có thể gây tổn hại nghiêm trọng nếu được áp dụng hoặc làm theo, tác giả có thể đề nghị gỡ bỏ bài báo và thay thế bằng một phiên bản đã được chỉnh sửa. Hình thức xử lý này được gọi là thay thế bài báo (article replacement).
Khi việc thay thế được thực hiện, tạp chí sẽ công bố thông báo nêu rõ rằng bài báo đã được gỡ bỏ vì lý do an toàn hoặc sức khỏe cộng đồng, đồng thời cung cấp liên kết đến phiên bản đã được chỉnh sửa và cập nhật. Độc giả vẫn có thể truy cập phiên bản trước đó của bài báo, cùng với thông tin về quá trình và lịch sử chỉnh sửa của bài báo.