Dành cho người đánh giá
| 1. Trách nhiệm của phản biện viên |
| 2. Hướng dẫn dành cho phản biện viên khi đánh giá bản thảo. |
| 3. Hướng dẫn nộp báo cáo phản biện |
1. Trách nhiệm của phản biện viên
Đóng góp vào quyết định biên tập
Hoạt động phản biện đóng vai trò quan trọng giúp biên tập viên đưa ra các quyết định liên quan đến việc công bố bài báo. Bên cạnh chức năng đánh giá và sàng lọc này, phản biện còn cung cấp cho tác giả những nhận xét và góp ý giá trị thông qua quá trình trao đổi biên tập, từ đó hỗ trợ tác giả hoàn thiện và nâng cao chất lượng công trình nghiên cứu của mình. Hoạt động phản biện là nền tảng của truyền thông học thuật chính thức, góp phần duy trì các nguyên tắc cốt lõi của phương pháp nghiên cứu khoa học.
Mặc dù các hướng dẫn đạo đức cụ thể dành cho phản biện được trình bày dưới đây, các phản biện viên được khuyến khích luôn đối xử với tác giả và công trình nghiên cứu của họ bằng sự tôn trọng cao nhất, tương tự như cách họ mong muốn được đối xử. Đồng thời, các chuẩn mực ứng xử và tác phong chuyên nghiệp trong hoạt động phản biện cần được tuân thủ một cách nhất quán.
Nếu bất kỳ phản biện viên nào được lựa chọn cảm thấy mình không đủ chuyên môn để đánh giá công trình nghiên cứu được gửi hoặc dự đoán rằng sẽ không thể hoàn thành việc phản biện trong thời gian phù hợp, họ cần nhanh chóng thông báo cho biên tập viên và từ chối tham gia quá trình phản biện.
Bảo mật thông tin
Tất cả các bản thảo được giao để phản biện đều phải được giữ bí mật tuyệt đối. Phản biện viên không được chia sẻ bản thảo, bất kỳ thông tin nào liên quan đến nội dung của bản thảo hoặc liên hệ trực tiếp với tác giả khi chưa có sự chấp thuận trước từ biên tập viên. Các thông tin được tiết lộ trong những bản thảo chưa được công bố, bao gồm dữ liệu, ý tưởng hoặc phương pháp nghiên cứu, đều phải được bảo mật nghiêm ngặt và không được sử dụng trong nghiên cứu của chính phản biện viên nếu chưa có sự đồng ý rõ ràng bằng văn bản của tác giả. Mọi kiến thức hoặc hiểu biết đặc quyền có được thông qua quá trình phản biện đều được ủy thác cho phản biện viên và không được khai thác nhằm phục vụ lợi ích cá nhân.
Nhận diện các vấn đề đạo đức
Phản biện viên cần cảnh giác và chú ý đến các vấn đề đạo đức tiềm ẩn trong bài báo. Điều này bao gồm việc phát hiện bất kỳ sự tương đồng hoặc chồng chéo đáng kể nào giữa bản thảo đang được phản biện và các công trình đã được công bố mà phản biện viên biết đến. Ngoài ra, mọi trường hợp bài báo đề cập đến các quan sát, suy luận hoặc lập luận đã được công bố trước đó đều phải được kèm theo các trích dẫn chính xác và phù hợp. Phản biện viên có trách nhiệm thông báo kịp thời và minh bạch cho biên tập viên về những vấn đề đạo đức như vậy.
Tiêu chuẩn khách quan
Tính khách quan là yêu cầu tối quan trọng trong quá trình phản biện. Phản biện viên cần nhận thức rõ những thiên kiến cá nhân có thể tồn tại và bảo đảm rằng chúng không ảnh hưởng đến việc đánh giá bản thảo. Mọi hình thức công kích cá nhân hoặc chỉ trích tác giả đều không được chấp nhận. Thay vào đó, phản biện viên nên tập trung trình bày các nhận xét và góp ý một cách rõ ràng, dựa trên những lập luận và bằng chứng cụ thể. Điều này giúp bảo đảm quá trình phản biện diễn ra công bằng, mang tính xây dựng và đem lại lợi ích cho cả tác giả lẫn cộng đồng khoa học.
Xung đột lợi ích
Những phản biện viên có khả năng phát sinh xung đột lợi ích do các mối quan hệ nghề nghiệp, hợp tác hoặc cá nhân với tác giả, doanh nghiệp hoặc tổ chức liên quan đến bài báo đang được phản biện cần trao đổi với biên tập viên trước khi đồng ý tham gia quá trình phản biện. Điều này bao gồm cả các trường hợp phản biện viên có lợi ích cạnh tranh hoặc khả năng hợp tác trong tương lai với các bên liên quan. Trong trường hợp phản biện viên đề xuất tác giả trích dẫn các công trình của chính mình (hoặc của các cộng sự), những đề xuất đó phải hoàn toàn dựa trên giá trị khoa học thực sự và không được xuất phát từ động cơ vụ lợi cá nhân, chẳng hạn như gia tăng số lượng trích dẫn hoặc nâng cao mức độ hiển thị của các công trình nghiên cứu của mình. Tính minh bạch và khách quan phải luôn được bảo đảm trong suốt quá trình phản biện.
2. Hướng dẫn dành cho phản biện viên khi đánh giá bản thảo. 
Hướng dẫn cho phản biện viên
Báo cáo phản biện
Trong quá trình đánh giá bản thảo, phản biện viên cần xem xét các khía cạnh sau:
- Tính mới của nghiên cứu
- Đóng góp của nghiên cứu đối với lĩnh vực chuyên môn
- Chất lượng học thuật và phương pháp nghiên cứu
- Tính rõ ràng và mạch lạc trong cách trình bày
- Chiều sâu và mức độ toàn diện của nghiên cứu
Phản biện viên cũng cần:
- Kiểm tra việc tác giả đã tuân thủ đầy đủ Hướng dẫn dành cho tác giả, các chính sách biên tập và các nguyên tắc đạo đức xuất bản của tạp chí hay chưa.
- Kiểm tra việc tác giả đã tuân thủ các hướng dẫn báo cáo nghiên cứu (reporting guidelines) phù hợp với phạm vi và yêu cầu của tạp chí hay chưa.
Báo cáo phản biện cần chính xác, khách quan, mang tính xây dựng và rõ ràng, không mơ hồ. Các nhận xét cần được hỗ trợ bằng những dữ kiện thực tế và các lập luận mang tính xây dựng liên quan trực tiếp đến nội dung của bản thảo. Phản biện viên nên tránh sử dụng các nhận xét mang tính thù địch, miệt thị hoặc buộc tội.
Phản biện viên không nên viết lại bản thảo thay cho tác giả; tuy nhiên, cần đưa ra những chỉnh sửa cần thiết và các đề xuất nhằm cải thiện chất lượng bản thảo.
Tính kịp thời
Phản biện viên chỉ nên nhận phản biện những bản thảo mà họ tin rằng mình có thể dành đủ thời gian và sự quan tâm cần thiết để đánh giá một cách đầy đủ và chất lượng. Vì vậy, phản biện viên cần hoàn thành việc đánh giá và gửi lại bản thảo trong thời hạn quy định, bảo đảm quá trình phản biện được thực hiện kịp thời.
Khuyến nghị của phản biện viên
Khuyến nghị của phản biện viên nên thuộc một trong các mức sau:
- Chấp nhận đăng
- Yêu cầu sửa đổi nhỏ
- Yêu cầu sửa đổi lớn
- Không phù hợp với phạm vi và định hướng của tạp chí. Đề nghị gửi đến một tạp chí khác, chẳng hạn như (đề xuất tên tạp chí):
- Từ chối
Các khuyến nghị của phản biện viên cần được hỗ trợ bằng những lập luận mang tính xây dựng và các bằng chứng thực tế dựa trên nội dung của bản thảo.
3. Hướng dẫn nộp báo cáo phản biện
1. Đăng nhập vào trang web tạp chí -> chọn tên người dùng -> ở mục "Bảng điều kiển" -> chọn "nộp bài" -> Các bài cần phản biện..
2. Chọn liên kết phản biện để chuyển đến bước đầu tiên của quy trình phản biện. Kéo xuống cuối trang và nhấp vào nút Chấp nhận phản biện và tiếp tục đến bước 2 để chấp nhận lời mời phản biện. Sau đó, bạn có thể xem các hướng dẫn dành cho phản biện viên.
Lưu ý: Bạn có thể từ chối lời mời phản biện bằng cách nhấp vào nút Từ chối yêu cầu phản biện. Trong trường hợp này, việc đề xuất các phản biện viên thay thế sẽ rất hữu ích cho Ban Biên tập.
3. Nhấp vào nút Tiếp tục đến bước 3. Tại đây, bạn có thể tải xuống tệp bản thảo, tiến hành đánh giá bài báo và nhập các nhận xét dành cho Tác giả và Biên tập viên.
4. Kéo xuống cuối trang để tải lên (nếu cần) bản thảo đã được đánh dấu hoặc chú thích các nội dung góp ý.
5. Chọn một khuyến nghị phản biện phù hợp, sau đó nhấp vào nút Gửi báo cáo phản biện và Xác nhận để hoàn tất quá trình phản biện.